7.
تمرین و تکرار
برای بیاری از دست اندرکاران آموزش و پرورش، هنوز این سؤال ها مطرح است، تمرین چه نقشی در فرایند
یادگیری دارد؟ آیا پیشرفت یادگیری مستقیما تابع تکرار است؟ اگر چنین نیست شرایط تمرین و تکرار چیست؟
مستعدترین موقعیت برای تمرین کدام است؟ تکالیف تکراری مدارس می تواند برای شاگردان مفید باشد یا نه؟
در پاسخ به سؤالات مطرح شده باید گفت : تأثیر تمرین و تکرار در کل فرایند یادگیری و حیطه های مختلف آن و به
ویژه حیطه روانی- حرکتی، انکار ناپذیر است. همه این ضرب المثل قدیمی «کار نیکو کردن از پر کردن است» را
شنیده اند و واقفند که بازی روی یخ یا رانندگی فقط در نتیجه تمرین و تکرار یاد گرفته می شود. هیچ کس نمی
تواند منکر باشد که اگر مفاهیم و لغات آموخته شده از زبان بیگانه تمرین و تکرار شوند، دیر یا زود به دست
فراموشی سپرده خواهند شد. ولی این نکته نیز غیرقابل انکار است که کیفیت اجرای تمرین، مقدار و زمان آن
نقش بسیار مهمی در تثبیت یا عدم تثبیت رفتار دارد. چنانچه آزمایش های متعدد نشان داده است : اجرای تمری
ن در زمان غیر متمرکز اثر یادگیری بیشتری نسبت به اجرای تمرین در زمان متمرکز دارد؛ مثلا شاگرد موضوع مورد
یادگیری را در مهمترین بیست دقیقه ای زودتر از یک تمرین چهل دقیقه ای یاد می گیرد. از همین رو تمرین و تکرار
مؤثر باید شرایط و ویژگی خاصی داشته باشند، از جمله اینکه باید منظم و مرتب و طول دوره های آن مناسب
باشد و در شرایط واقعی طبیعی انجام پذیرد. اگر شاگرد در اوضاع و احوال ساختگی و غیر طبیعی تمرین کند نه
فقط اعتماد به خود را از دست می دهد بلکه ممکن است از علاقه اش به کار کاسته شود یا به کلی آن را از دست
بدهد. شاگرد باید بلافاصله از نتیجه تمرین و کارکرد خود مطلع شود زیرا اطلاع از پیشرفت، او را به کوشش وا می
دارد. تمرین نباید بیش از حد طولانی و خستگی آور باشد. هرگاه عملی به طور سریع و متوالی تکرار شود، اغلب
موجب کاهش کارایی تمرین می شود؛ به این معنی که مشخص در انجام دادن آن عمل به تدریج کندتر و ضعیف تر
می شود تا اینکه سرانجام از انجام دادن آن سر باز می زند. در واقع، خستگی یادگیری را کاهش می دهد.
*پروژه واحد مطالعه و یادگیری*